صندوق بین المللی پول در تازه ترین گزارش چشم انداز اقتصادی خاورمیانه و آسیای مرکزی به ارزیابی 13 شاخص مهم اقتصادی ایران و منطقه از سال 2000 تا سال 2009 پرداخته است.
صندوق بین المللی پول طی گزارشی موسوم به چشم انداز اقتصادی خاورمیانه و آسیای مرکزی به بررسی وضعیت اقتصادی کشورهای این منطقه از جمله ایران پرداخته است.
رشد اقتصادی 9/5 درصدی منطقه و 5 درصدی ایران در 2009
در این گزارش به وضعیت رشد اقتصادی واقعی کشورهای منطقه پرداخته شده است . میانگین رشد واقعی اقتصادی کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی طی سالهای 2000 تا 2004 به 3/5 درصد ، سال 2004 به 2/6 ، سال 2005 به 2/6 ، سال 2006 به 5/6 و سال 2007 به 5/6 رسید. این رقم طی سال 2008 به 4/6 و سال 2009 نیز به 9/5 درصد خواهد رسید.
رشد اقتصادی ایران نیز طی سال 2007 بالغ بر 4/6 بود که این رقم در طی سال 2008 به 5/5 درصد و در سال آینده به 5 درصد خواهد رسید. رشد اقتصادی عربستان نیز از 5/3 درصد در سال 2007 به 9/5 درصد در سال 2008 و 3/4 درصد در سال 2009 خواهد رسید.
میانگین رشد اقتصادی کشورهای کم درآمد شامل افغانستان ، ارمنستان ، جیبوتی ، گرجستان ، قرقیزستان ، موریتانی سودان ، تاجیکستان ، ازبکستان و یمن نیز در سال های 2008 و 2009 به ترتیب به 9/6 و 4/7 درصد خواهد رسید.
این رقم برای کشورهای نوظهور منطقه شامل مصر ، اردن، لبنان ، مراکش، پاکستان و تونس نیز به ترتیب 4/6 و 9/4 درصد پیش بینی شده است.
تولید ناخالص داخلی نیم تریلیون دلاری ایران در سال 2009
میانگین تولید ناخالص داخلی کشورهای منطقه طی سالهای 2000 تا 2004 به 9/990 میلیارد دلار، در سال 2004 به 5/1244 ، سال 2005 به 3/1508 ، سال 2006 به 3/1800 و سال 2007 به 3/2122 رسید. این رقم در سال 2008 به 2833 و سال 2009 نیز به 3136 میلیارد دلار خواهد رسید .
میانگین تولید ناخالص داخلی برای کشورهای صادر کننده نفت در سال 2007 بالغ بر 4/1569 میلیارد دلار بوده که این رقم در طی سال های 2008 و 2009 به ترتیب به 5/2165 و 4/2369 میلیارد دلار خواهد رسید.
تولید ناخالص داخلی ایران طی سالهای 2000 تا 2004 به 7/124 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سالهای 2005 تا 2007 به ترتیب به 3/161 ، 1/222 و 3/285 میلیارد دلار افزایش یافت.این رقم در طی سال های 2008 و 2009 نیز به ترتیب به 3/382 و 6/442 میلیارد دلار خواهد رسید .
تولید ناخالص داخلی کشورهای کم درآمد منطقه در سال 2007 به 5/130 میلیارد دلار رسید و در سال های 2008 و 2009 به 169 و 9/197 میلیارد دلار خواهد رسید . این رقم برای کشورهای نوظهور و در حال توسعه نیز به ترتیب 3/422 ، 5/498 و 7/568 میلیارد دلار اعلام شده است.
کاهش رشد بخش غیر نفتی ایران به 4/5 درصد در 2009
بر اساس گزارش صندوق بین المللی پول میانگین رشد واقعی بخش غیر نفتی کشورهای صادر کننده نفت منطقه طی سالهای 2000 تا 2004 به 1/6 درصد ، سال 2004 به 7 درصد ، سال 2005 به 1/7 ، سال 2006 به 5/7 و سال 2007 به 5/7 رسید و این رقم طی سال 2008 به 7/6 و سال 2009 به 4/6 درصد خواهد رسید .
رشد بخش غیرنفتی ایران طی سالهای 2000 تا 2004 به 6 درصد ، سال 2004 به 4/5 ، 2005 به 3/5 ، 2006 به 2/6 و 2007 به 7 درصد رسید. این رقم طی سال 2008 به 9/5 و 2009 به 4/5 درصد خواهد رسید .
رشد بخش غیر نفتی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در سال 2007 به 3/7 رسید و در سال های 2008 و 2009 به ترتیب 2/7 و 9/6 درصد خواهد بود.
رشد بخش نفتی کشورهای صادر کننده نفت نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به 8/4 درصد رسید و این رقم در سالهای 2005 تا 2007 به ترتیب 7/4 ، 1/4 و 1/3 بوده،در سال های 2008 و 2009 به 5/4 و 4/4 درصد خواهد رسید.
رشد بخش نفتی ایران در طی سال های 2000 تا 2004 بالغ بر 5/3 ،در سال 2007 بالغ بر 9/0 درصد بوده و طی سال های 2008 و 2009 ، 2 درصد خواهد بود.
کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز رشد نفتی 8/1 درصدی در 2007 را تجربه کردند و این رقم در سال های 2008 و 2009 به 5/6 و 5/4 درصد می رسد.
افزایش 100 هزار بشکه ای تولید و صادرات نفت ایران در سال 2009
بر اساس این گزارش میزان تولید نفت کشورهای منطقه به طور میانگین طی سالهای 2000 تا 2004 به 5/22 میلیون بشکه در روز رسید و این رقم طی سال 2005 به 3/27 ، سال 2006 به 9/27 و 2007 به 9/27 رسیدو طی سال 2008 به 4/29 و سال 2009 به 6/30 میلیون بشکه در روز می رسد .
میزان تولید نفت ایران نیز در سال های 2000 تا 2004 به 6/3 میلیون بشکه در روز ، سال 2005 به 4 ،سال 2006 به 1/4 و سال 2007 نیز به 1/4 رسید. پیش بینی می شود این رقم در سال های 2008 و 2009 به ترتیب به 2/4 و 3/4 میلیون بشکه در روز برسد .
میزان صادرات نفت ایران نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به 3/2 میلیون بشکه در روز رسید و طی سالهای 2005 تا 2007 به 4/2،4/2و 5/2 رسید. این رقم در سال های 2008 و 2009 به 5/2 و 6/2 میلیون بشکه در روز خواهد رسید .
نرخ تورم 17 درصدی در کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی
صندوق بین المللی پول در بخشی از این گزارش با اشاره به روند رو به رشد تورم در سطح جهان به بررسی نرخ تورم در بین کشورهای منطقه طی ماه های اخیر پرداخت و نوشت: نرخ تورم در کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی به 17 درصد رسیده است که نرخ تورم مواد غذایی بیش از 6/22 درصد و نرخ تورم سوخت و انرژی نیز بیش از 1/15 درصد بوده است .
نرخ تورم در بین کشورهای صادر کننده نفت منطقه بیش از 9/15 درصد بوده که نرخ تورم مواد غذایی در این کشورها 4/20 درصد و افزایش قیمت سوخت و انرژی در این کشورها بیش از 2/18 درصد بوده است . نرخ تورم کشورهای کم درآمد منطقه نیز به 19 درصد رسید که در این بین رشد قیمت مواد غذایی در این کشورها 8/25 درصد و افزایش قیمت سوخت و انرژی نیز 12 درصد اعلام شده است .
نرخ تورم کشورهای نوظهور و در حال توسعه نیز به 9/18 درصد رسیده که نرخ افزایش قیمت مواد غذایی در این کشورها 5/26 درصد و افزایش قیمت انرژی 9/11 درصد بوده است .
افزایش 46 درصدی حداقل دستمزدها در ایران طی 2007-2008
صندوق بین المللی پول در بخش دیگری از این گزارش به وضعیت افزایش دستمزد در کشورهای منطقه طی سال 2007 – 2008 پرداخته است . در برخی از کشورهای منطقه افزایش دستمزدها تنها به میزان حداقل دستمزد بوده و در برخی از کشورها نیز این میزان تنها در بخش خدمات شهری بوده است . در برخی از کشورهای منطقه نیز کلیه دستمزدها افزایش داشته است .
به عنوان مثال میزان افزایش حداقل دستمزد در ایران 46 درصد و افزایش دستمزد در بخش خدمات مدنی و شهری نیز بیش از 14 درصد بوده است . افغانستان این میزان را تنها در حداقل دستمزد بخش خدمات شهری 12 درصد افزایش داده است . ارمنستان نیز دستمزد بخش خدمات شهری را 24 درصد افزایش داده است . حداقل دستمزدها در آذربایجان 150 درصد رشد داشته و مصر نیز دستمزد بخش خدمات شهری را 20 درصد افزایش داده است . گرجستان در این مدت کلیه دستمزدها را 35 درصد افزایش داده و عراق نیز دستمزد خدمات شهری را 40 درصد افزایش داده است .
تعادل بودجه سال 2008 ایران با نفت 90 دلاری
در ادامه این گزارش صندوق بین المللی پول به وضعیت تراز مالی کشورهای صادر کننده نفت منطقه پرداخت و قیمت مناسب نفت برای برقراری تعادل در بودجه سال 2008 کشورهای منطقه را به شرح زیر اعلام کرد: الجزایر 56 دلار ، آذربایجان 40 ، ایران 90 ، عراق 111 ، قزاقستان 59 ، لیبی 47 ، کویت 33 ، بحرین 75 ، قطر 24 ، عربستان 49 و امارات 23 دلار .
به عبارت دیگر کشورهای منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی برای دستیابی به بودجه متعادل در سال 2008 به میانگین قیمت 57 دلاری برای هر بشکه نفت نیاز دارند که این رقم برای کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به 47 دلار می رسد .
کاهش نرخ تورم در ایران طی سال آینده
میانگین نرخ تورم کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به 4/5 درصد ، سال 2005 به 4/6 ، سال 2006 به 2/7 و سال 2007 به 5/9 رسید. این رقم در سال 2008 به 9/14 و سال 2009 به 5/13 درصد خواهد رسید .
نرخ تورم کشورهای صادر کننده نفت طی سالهای 2000 تا 2004 به 6/5 ، سال 2005 به 6/6 ،سال 2006 به 7 و سال 2007 به 10درصد رسید. این رقم در سال 2008 به 7/15 و در سال 2009 به 6/13 درصد خواهد رسید .
نرخ تورم ایران طی سالهای مذکور همواره دو رقمی بوده است و طی سالهای 2000 تا 2004 به 3/14 درصد رسیده است . این رقم طی سال سال 2005 به 4/13 ، سال 2006 به 7/11 و سال 2007 به 2/17 رسید. نرخ تورم ایران در سال 2008 به 25 و سال 2009 به 8/22 درصد خواهد رسید .
در واقع ایران ، عراق و آذربایجان بیشترین نرخ تورم را در بین کشورهای صادر کننده نفت منطقه دارند .
نرخ تورم کشورهای عربی شورای همکاری خلیج فارس نیز از 3/6 درصد در سال 2007 به 5/11 و 10 درصد در سال های 2008 و 2009 خواهد رسید.
کاهش رشد نقدینگی در ایران طی سال 2009
میانگین رشد نقدینگی در بین کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی طی سالهای 2000 تا 2004 به 2/16 درصد رسید و این رقم طی سال 2005 به 5/20 درصد ، 2006 به 6/24 درصد و سال 2007 به 2/25 درصد افزایش یافت. این رقم در 2008 به 25 درصد و سال 2009 به 3/21 درصد خواهد رسید .
رشد نقدینگی در کشورهای صادر کننده نفت منطقه از 8/27 درصد در سال 2007 به 9/27 و 1/23 درصد در طی سال های 2008 و 2009 خواهد رسید .
رشد نقدینگی در ایران نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به 1/30 درصد رسید و این رقم طی سال 2005 به 6/33 ، 2006 به 2/39 و 2007 به 6/28 رسید. رشد نقدینگی در ایران در سال 2008 نیز به 32 درصد افزایش می یابد اما در سال 2009 با کاهش به 3/31 درصد خواهد رسید .
رشد نقدینگی در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز از 1/27 درصد در سال 2007 به 6/26 و 3/22 درصد در دو سال بعد می رسد.
کاهش بدهی های دولتی ایران به کمتر از 12 درصد تولید ناخالص داخلی
میزان کل بدهی های دولتی کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی طی سالهای 2000 تا 2004 معادل 4/60 درصد تولید ناخالص داخلی این کشورها بوده است و این رقم طی سال 2005 به 2/45 درصد ، سال 2006 به 6/38 درصد و سال 2007 به 5/33 درصد رسید. این رقم در سال 2008 به 6/29 درصد و سال 2009 به 27 درصد خواهد رسید .
میزان بدهی های دولتی ایران نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به بیش از 4/23 درصد تولید ناخالص داخلی رسید و سپس طی سالهای مذکور به ترتیب به 7/23 درصد در سال 2005، 7/19 درصد در سال 2006 و 2/17 درصد در سال 2007 رسید. این رقم در سال های 2008 و 2009 به 4/13 و 5/11 درصد خواهد رسید.
صادرات 123 و واردات 97 میلیارد دلاری ایران در سال 2009
میانگین صادرات کالا و خدمات کشورهای منطقه طی سالهای 2000 تا 2004 نیز به بیش از 3/402 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سال 2005 به 4/776 ، 2006 به 4/944 و 2007 به 5/1114 رسید. صادرات کالا و خدمات کشورهای منطقه در سال 2008 به 6/1595 و در سال 2009 نیز به بیش از 7/1629 میلیارد دلار خواهد رسید .
میزان صادرات ایران نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به 8/35 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سالهای 2005 تا 2007 به ترتیب به 8/70 ، 2/82 و 1/99 میلیارد دلار رسید. صادرات ایران در سال های 2008 و 2009 نیز به 6/127 و 6/123 میلیارد دلار خواهد رسید .
ایران از نظر صادرات کالا و خدمات پس از عربستان و امارات در جایگاه سوم منطقه قرار دارد . میزان صادرات کشورهای کم درآمد منطقه نیز از 4/15 میلیارد دلار در طول سالهای 2000 تا 2004 به 4/25 در سال 2005 ، 2/30 در سال 2006 و 38 در سال 2007 رسید. این رقم در سال 2008 به 2/50و در سال 2009 به 7/52خواهد رسید .
میزان صادرات کشورهای نوظهور شامل مصر ، اردن ، لبنان ، مراکش ، پاکستان و تونس نیز از 6/65 میلیارد دلار در سالهای 2000 تا 2004 به بیش از 8/96 در سال 2005 ، 5/112 در سال 2006 و 4/131 در سال 2007 رسید و به 7/168 در سال 2008 و 3/189 در سال 2009 خواهد رسید .
میزان واردات کالا و خدمات کشورهای آسیای مرکزی و خاورمیانه نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به طور میانگین به 3/331 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سال 2005 به 1/560 میلیارد ، سال 2006 به 7/673 و سال 2007 به 9/838 رسید و در سال 2008 به 3/1083 و سال 2009 به 6/1220 میلیارد دلار خواهد رسید .
میزان واردات کشورهای صادر کننده نفت منطقه شامل الجزایر ، آذربایجان ، بحرین ، ایران ، عراق ، قزاقستان ، کویت ، لیبی ، عمان ، قطر ، عربستان ، سوریه ، ترکمنستان و امارات نیز به ترتیب از 614 میلیارد دلار در سال 2007 به 1/794 و 8/901 میلیارد دلار طی سال های 2008 و 2009 می رسد .
میزان واردات ایران نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به طور متوسط به 5/31 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سالهای بعد به ترتیب به 55 ، 6/62 و 9/71 میلیارد دلار افزایش یافت. واردات ایران در سال های 2008 و 2009 نیز به 4/86 و 97 میلیارد دلار خواهد رسید .
میزان واردات کشورهای عربی خلیج فارس نیز از 3/146 طی سالهای 2000 تا 2004 به 9/238 در سال 2005 ، 5/298 در سال 2006 و 9/386 در سال 2007 رسید و این رقم به 1/499 در سال 2008 و 570 میلیارد دلار در سال 2009 افزایش خواهد یافت .
ذخایر ارزی ایران از مرز 100 میلیارد دلار عبور کرد
بر اساس گزارش صندوق بین المللی پول ، تراز حساب های جاری کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی طی سال 2000 تا 2004 میلادی به 6/64 میلیارد دلار رسید و این رقم در سال 2005 به 8/224 ، سال 2006 به 8/285 و سال 2007 به 9/291 افزایش یافت. تراز حساب های جاری کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی در سال 2008 به 4/513 و سال 2009 نیز به بیش از 8/433 میلیارد دلار خواهد رسید .
تراز حساب جاری ایران نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به 9/4 میلیارد دلار رسید و این رقم در سالهای 2005 تا 2007 به ترتیب به 6/16 ، 5/20 و 8/28 میلیارد دلار رسید. تراز حساب های جاری ایران در سال 2008 به 9/42 میلیارد دلار و در سال 2009 به 8/29 میلیارد دلار خواهد رسید .
میزان ذخایر ناخالص ارزی کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به طور متوسط به 6/192 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سال 2005 به 4/325 ، سال 2006 به 7/629 و سال 2007 به 8/878 رسید. این رقم در سال 2008 به 6/1139 و سال 2009 به 8/1380 میلیارد دلار خواهد رسید .
ذخایر ناخالص ارزی کشورهای صادر کننده نفت طی سالهای 2000 تا 2004 به 1/141 میلیارد دلار رسید و طی سال 2005 به 8/247 ، سال 2006 به 533 و سال 2007 به 5/762 میلیارد دلار رسید. این رقم در سال 2008 به 6/1007 و سال 2009 به بیش از 8/1235 میلیارد دلار می رسد .
میزان ذخایر ارزی ایران نیز طی سالهای 2000 تا 2004 به طور میانگین به 7/21 میلیارد دلار ، سال 2005 به 8/46 ، سال 2006 به 5/60 و سال 2007 به 7/81 میلیارد دلار رسید.پیش بینی می شود این رقم در سال 2008 به 9/109 و در سال 2009 به بیش از 8/125 میلیارد دلار برسد.
میزان ذخایر ارزی کشورهای عربی خلیج فارس نیز از 1/420 میلیارد دلار در 2007 به 7/517 و 2/625 میلیارد دلار طی سال های 2008 و 2009 خواهد رسید .
منبع: فارس